Vestur í Bersatungu í Saurbæ býr einn af velunnurum Landbúnaðarsafns. Eysteinn heitir hann og er Þórðarson, hálfníræður glöggur heiðursbóndi. Við sögðum ögn frá ábendingu hans um Torfasléttu (Bjarnasonar) þar í Bersatungu hér á síðunni um Hvítasunnuna í vor leið.
Nú hefur Eysteinn bóndi aftur lagt okkur lið. Þannig var að nýlega datt heimsíðungur um frásögn í Árbók Fornleifafélagsins 1897 þar sem Brynjólfur frá Minna Núpi segir m.a frá rannsóknum sínum í Bersatungu og skrifar (bls. 16):
"Framan í honum (hólnum) er brekka, og í henni girðing, sem frá ómunatíð hefir verið bannað að slá; því þetta var akur, sem í heiðni var helgaður goðunum og þar fyrir fylgdi honum sú forneskja, að eigi var óhætt að slá hann."
Um daginn heimsótti heimsíðungur Eystein, sem vel kannaðist við anstöltin. Kvað hann þennan blett, sem heimafólk raunar kallaði (líka) Bersareit, aldrei hafa verið sleginn þau mörgu ár sem hann hefur búið í Bersatungu.
Eysteinn leiddi heimsíðung á staðinn. Í stuttu máli þarf ekki mjög að leggja sig fram til þess að sjá þarna garð sem afmarkar reit eða gerði í brattri brekkunni (18° mót V-SV), svo sem 15 x 18 m að flatarmáli. Á meðfylgjandi ljósmynd hefur lega "girðingarinnar"/ gerðisins verið mörkuð með ljósu loðbandi.
Hér verður ekki hirt um nákvæma lýsingu aðstæðna, sem þó var gerð; hún bíður betri tíma. Hár veggur hefur umlukið reitinn, líklega bæði til skjóls og varnar og þar innan hans má vera að korn hafi náð að njóta sumars að því marki að gaf fullþroska matbygg að hausti.
Hann Jónatan jarðræktarfræðingur Hermannsson hefur bent heimsíðungi á eftir öðrum heimildum að það hafi verið talin forsenda höfðingsskapar fyrrum að eiga nægan mjöð - og að til þess að eiga efni í nokkur hundruð potta öls hafi ekki þurft svo óskaplega stórt akurgerði ... jafnvel bara gerði á stærð við Berstungugerðið ...
Nú erum við Jónatan ráðnir í því að efna til tveggja manna málþings um kornræktartækni til forna og fara þá m.a. nánar yfir mælingar heimsíðungs á akurgerðinu frá Bersatungu og fleiri, sem nær- og tiltæk eru, og skoða í ljósi nútíma þekkingar um kornrækt.
Án vafa vita bændur um fleiri slík gerði víðar um land og fornleifarannsóknir eru til á nokkrum þeirra. Væri gaman að heyra frá heimildarmönnum, sem þá um leið yrði jafnvel boðið að taka þátt í téðu málþingi.
Lögð verða drög að því að þar megi veita ákveðið en þó hóflega mjöð úr íslensku nútímabyggi til þess að örva umræður svo og til þess skerpa dómgreind og ályktunarhæfni málþingsmanna.
Málþingið verður nánar auglýst síðar.