Senda á Facebook
24. apríl 2007

Fyrsti Íslands-Zetorinn gerður upp

Á myndinni eru þeir Jóhannes Ellertsson vélameistari og kennari og Haukur Þórðarson verkefnisstjóri og kennari að sprauta forntraktor af gerðinni Zetor og er í eigu Búvélasafnsins á Hvanneyri en þeir hafa unnið að uppgerð dráttarvélarinnar ásamt  Erlendi Sigurðssyni aðalvéla-meistara safnsins og fleiri góðum mönnum.

Við þetta verk hefur Búvélasafn meðal annars notið stuðnings Vélavers hf, er selt hefur urmul Zetor-dráttarvéla í gegnum árin (Ístékk). Þetta mun vera fyrsta dísel-heimilisdráttarvélin sem til landsins kom, og er af árgerð 1948. Mestan aldur sinn ól vélin í Vestur-Húnavatnssýslu (Mýrum).  Zetorinn mun nú brátt fá „sæti“ meðal annarra söguríkra gripa Búvélasafnsins.

 

Ljósm.: Áskell Þórisson

 

Eftirmáli:

 

Heimsíðungi áskotnaðist á dögunum bókin The Ultimate Guide to Tractors eftir J. Glastonbury (2003), mjög þung bók í bókstaflegri merkingu  (slétt 3 kg) - stórgóð þótt hún sé ekki til kvöldlestrar á koddanum. Þar segir m.a. á bls. 433-435 af Zetor:

 

Zetor-verksmiðjan eins og finnsku Valmet-verksmiðjurnar, var fyrst í hergagnasmíði, formenn hennar vissu þó að seinni heimsstyrjöldinni mundi linna einn daginn og undirbjuggu því traktorasmíði.

 

En verksmiðjan var sprengd í loft upp af Bretum og Könum árið 1944. Reis samt úr rústum og smíðaði frumgerð dráttarvélar sem framleiðsla hófst á árið 1946, Zetor 25A hét hún, en af þeirri gerð er fyrsti Íslands-Zetorinn.

 

Zetor 25A  þótti afar nútímalegur, sex gíra meðan aðrir höfðu aðeins fjóra, með tveggja strokka dísel-vél, en slíkar vélar komust ekki í móð annars staðar í Evrópu fyrr en árum seinna og fyrir vestan haf áratug síðar.

 

Hinir tékknesku verkfræðingar höfðu nefnilega glímt við að smíða dísel-flugvélamótora og töldu auðsætt að díselvélar mundu líka henta dráttarvélum - sem síðar varð alsiða.

 

Það var svo þessi dráttarvél sem á sínum tíma mun hafa verið auglýst hérlendis undir hinu hrífandi íslenska nafni: Dragþóra;  tengingin við nafnið tractor er auðsæ, finnst ykkur ekki?