28. október 2001

Forn-búvéla-ljósmyndun

Ljósmyndarinn #1#Vilmundur Kristjánsson#2# vinnur að athyglisverðu verkefni sem tengist búvélasögu. Hann segir frá því hér á eftir og til viðbótar má benda myndir og frekari texta á heimasíðu hans #1#www.ljosmyndari.is/villi.htm#2#

"Vegna áhugans sem var á fundi Leifs Eiríkssonar á Nýja Heiminum fyrir 1000 árum og landafundarafmælinu, hef ég áhuga á að færa sýn fólks fram um sirka 880 ár og til þess tíma er vesturferðirnar voru í algleymingi og landnáms Íslendinga í Manitoba (Nýja Íslands). Í öllum þessum aldamóta fagnaðarlátum virtist gleymast landnám Íslendinga í vesturheimi. Því lagði ég leið mína þangað í sumar. Ætlun mín var að mynda gömul heyvinnuverkfæri sem dregin voru af hestum, s.s. rakstrarvélum, múgavélum, sláttuvélum, heyvögnum o.s.frv. í tengslum við líf þess tíma og í því umhverfi sem þau voru staðsett hverju sinni. Ég álít að þessi heyvinnuverkfæri séu gömul arfleið sem ekki má gleyma því í þeim eru huldar sögur um liðna tíð. 12 árum hef ég eytt í að mynda þessi verkfæri hér heima, ásamt ferðum til Færeyja og Danmörku.

Útfærsla hugmyndarinnar var á þá leið að ég tengdi saman gamla og nýja tímann í ljósmynd; fólk, verkfæri, hús, landslag og þvíumlíkt. Ég notaði samanburðarnálgun þ.e. hvernig hafa þessi gömlu verkfæri í Manitoba varðveist í samanburði við þau hér heima? Er það líkt eða ólíkt?. Hvaða höndum fóru söfnin um þessa arfleið? Ætlun mín var að koma þessari sýn minni á ljósmynd.

Ég dvaldi þarna í rúmlega hálfan mánuð við myndatökur. Ég hafði komist í kynni við fólk sem aðstoðaði mig á allan mögulegan máta og eignaðist þar fjöldamarga vini, s.s Kent Bjornsson, David Gislason, Billy Joe Star, Pálmi og Haraldur Pálssynir, Svava Sæmundsson. Vegalengdirnar voru miklar og varla að dagarnir entust. Á þessum rúmlega hálfa mánuði tókst mér þó að taka tæplega 45 filmur og að versla mér gullgrip - 35 mm Nikon FE á innan við 30.000 kr. Ætlunin er nú að fara aftur næsta ár.

Eins og hér lágu þessir hlutir hér og þar á jörðum bændanna en munurinn var þó sá að erfitt var að finna þá vegna mikils gróðurs. Oftlega hefði mér því sést yfir margan sögugripinn ef ekki hefðu komið til leiðsögumenn sem vissu ýmislegt um þessa sömu gripi. Allir voru þeir Vestur Íslendingar sem voru stoltir af uppruna sínum, svo stoltir reyndar að þeir voru með það á hreinu að þeir væru Íslendingar og ekkert annað. Margir töluðu hreina íslensku, oft afar gamla en flestir voru stautfærir á gamla ýlhýra. Að vera Íslendingur og Kanadamaður í sömu andránni virtist ekki rekast hér á.

Munur heyvinnuvéla þar og hér var mikill, þær voru oft stærri og fullkomnari í Kanada og stundum aðrar týpur sem voru notaðar. Gróður allt annar, mun meiri og stærri, veðráttan önnur - þurr kuldi þar en votur kuldi hér, andstæður veðráttu mun meiri og sneggri en stöðugra veðurfar. Dæmi: upp undir 40° frost á vetrum þar en oft stillur og á sumrin yfir 30° hiti dögum saman og sjaldan rigning, styttir fljótt upp ef svo er, jafnvel ofurheitt á næturnar. Moskítóflugan hrein pest á ákveðnum tíma árs og hrossaflugan (ekkert lík íslensku hrossaflugunni) hreint drápstól sem bítur úr þér heilu stykkin. Erfitt landslag, mikið grjót í ökrunum og miklar rætur vegna skógarins. Náttúran öll villtari og fljótari að taka yfir er býli og hús eru yfirgefin. Þetta er erfitt land að sigra.
Þessu verkefni mun ljúka með sýningu hér á landi 2002- 03 og einnig í Manitoba, þar sem myndir frá báðum löndunum verða sýndar. Ætlunin er svo að sýna þetta á svarthvítum myndum í ca. 40x50 rammastærð - á báðum stöðum með undirleik tónlistar frá báðum löndum".