13. mars 2006

Plægt á spili.....

Heimsíðungi barst á dögunum heimild um það að bóndi einn vestur á fjörðum hafi, líklega á 4. áratug fyrri aldar, reynt að nota venjulegt gangspil, eins og notað var við setningu báta, til þess að draga plóg við nýrækt. Ástæðan var sú að honum þótti afl hestanna of lítið og vildi því reyna að nota mannsaflið magnað á spili til þess að auðvelda verkið. Bóndi fékk lánað gangspil hjá nágranna sínum, kom því fyrir við enda fyrirhugaðs teigs, sem var stórþýfður móakargi, festi plóginn á streng og hóf verkið. Aflið var nóg en hins vegar leitaði plógurinn of mikið í svörð niður þannig að nær ógerlegt var að stýra honum. Bóndi varð því að gefast upp við verkið.

Líklega hefur vandinn snúist um stillingu plógsins; að hann væri hæfilega jarðsækinn, án þess það ylli plógmanni of miklum erfileika við stjórn plógsins. Án efa hefði þetta gengið í akurlendi en þýfi veldur plógi mjög breytilegri mótstöðu. Hér hefði því þurft plóg lagaðan að íslenskum séraðstæðum. Hugmyndin var samt góð og tilraunarinnar virði... Veist þú um fleiri dæmi þessu lík?

Í þessu sambandi má minnast þess að á fyrstu dögum aflvæðingar landbúnaðar í hinum stóru löndum notuðu menn gufuvélar til jarðvinnslu, í öndverðu sem kyrrstæða aflgjafa: þeim var komið fyrir við akurbrún og síðan drógu þær plóga og önnur jarðvinnslutæki á streng, þannig að færanlegar trissur stýrðu dráttarstrengnum og þá um leið framvindu verksins.....