26. mars 2015

Leikfimihúsið á Hvanneyri lagfært

Leikfimihúsið á Hvanneyri, líklega eitt sögumerkasta hús í Borgarfirði, og þó víðar væri leitað, fær nú brátt sinn gamla svip. Þótt húsið teljist ekki til hefðbundinna landbúnaðarminja á það engu að síður gildan þátt í búnaðarsögunni. Því er sagt frá því hér á síðunni.

 

Húsið var byggt árið 1911, bæði til leikfimikennslu og samkomuhalds.  Um árabil var það stærsta samkomuhús héraðsins. Þar voru haldnar víðfrægar skemmtanir og gríðarfjölmenn bændanámskeið, auk þess sem Hvanneyringar iðkuðu þar leikfimi, glímur og dans eftir þörfum og hætti.

 

Leikfimihúsið teiknaði Einar Erlendsson. Húsið er enn í notum svo sem ætluð voru í upphafi, líklega það elsta utan Reykjavíkur. Húsið er hluti hinnar einstöku húsaþyrpingar á Gamla staðnum á Hvanneyri - sem nánast er safn um verk fyrstu íslensku húsameistaranna.

 

Húsafriðunarsjóður (www.minjastofnun.is ) hefur látið fé af hendi rakna til endurgerðarinnar, sem fylgir ströngustu reglum þar um. Nú er verið að setja glugga skv. upphaflegri gerð á suðurhlið hússins. Það verk annast SÓ-byggingar, alvanir smiðir og fornhúsamenn.

 

Það er sérstætt við gluggana að þeir ná alveg niður að gólfi. Hugmyndin, fyrir utan það að fá inn góða birtu, var nefnilega að sólin sótthreinsaði gólfið, sem hún svikalaust gerði.

 

Einn daginn mun þetta sögufræga hús standa tilbúið í upphaflegri gerð sinni. Það mun sóma sér vel við hlið Skemmunnar frá 1896, sem þarna stendur ögn austar, og verða engu minni staðarprýði og lyftistöng starfs en Skemman hefur orðið.