17. október 2004

Um drasl og rusl og verðmæti

 Fyrir fáeinum dögum hringdi vélaverktaki í okkur Búvélasafnskalla og kvaðst vera að husla járnadrasl fyrir nágranna sinn á ónefndum bæ. Þar í skraninu rakst hann á grip, sem hann taldi merkilegan, forardælu. Af gerð smurkoppanna réði hann að tækið væri meira en hálfrar aldar gamalt. Spurði hann þá bónda hvort þeir ættu ekki að vekja athygli safns á gripnum. Bóndi taldi það sjálfsagt....

Vélaverktakinn kvaðst ekki hafa séð forardælu í Búvélasafninu á Hvanneyri. Hringdi því þangað. Hófust nú sögurannsóknir við hvorn enda símalínunnar sem leiddu m.a. þetta í ljós: Sennilega er þarna um að ræða forardælu frá því um 1950, þá dökkbláa að lit, sem knúin var með reim frá tengidrifi á Farmall Cub; dældi upp í forarkassa á kerru og þótti afkastamikil.

Búvélasafnið á handknúnar forardælur af tveimur gerðum, svo og dreifibúnað. Þarna bættist því næsta stig tækniþróunarinnar við. Umhirða búfjáráburðar komst á hátt stig hérlendis framanvert á 20. öldinni, m.a. fyrir áhrif hvatningar kennara og ráðunauta á grundvelli danskrar þekkingar svo og vegna styrkja frá ríki til hauggeymslna og safnþróa.  Verktæknisaga áburðarhirðunnar er hluti af ræktunarsögu landbúnaðarins, og því er forardælan áðurnefnda safninu fengur.

Ærið oft hafa hirðusamir vélamenn og bændur víða um land lagt Búvélasafninu lið með ábendingum eins og þessi vélaverktaki gerði. Fyrir það ber að þakka.